Khi sức mạnh dân tộc gặp sức mạnh thời đại, nguồn lực trong nước hòa quyện với nguồn lực của kiều bào, Việt Nam sẽ đủ nền tảng để sánh vai các cường quốc năm châu vào năm 2045.

Đó là câu chuyện 40 năm qua đang được viết tiếp trên hành trình Đổi mới của đất nước – khát vọng dân tộc và niềm tin khi cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài hòa vào một mục tiêu chung.

Phá vỡ những rào cản vô hình

Năm 1986, khi Tiến sĩ Phan Bích Thiện rời Việt Nam sang học đại học ở Liên Xô, cô đã phải đối mặt với một thử thách lớn: hôn nhân với người Hungary. Gia đình cô phản đối không chỉ vì khác quốc tịch, mà còn vì lo ngại việc cô sẽ “đứt gãy” mối liên hệ với quê hương trong bối cảnh đất nước đang gặp khó khăn, bị bao vây và cô lập.

Trong thời kỳ thông tin hạn chế, tư duy khép kín và điều kiện di chuyển khó khăn, tâm lý “xa là mất” lan rộng trong nhiều gia đình người Việt. Chỉ khi các chị gái thuyết phục và hứa sẽ thường xuyên về thăm, mẹ của bà Thiện mới đồng ý. “Mẹ không cảm thấy tôi ở xa mà vẫn rất gần gũi, gắn bó với gia đình, đất nước,” bà nhớ lại.

Những câu chuyện cá nhân này phản chiếu sự chuyển đổi lớn trong tư duy quốc gia: Việt Nam mở cửa, hội nhập và trở nên gần gũi hơn với cộng đồng quốc tế.

Đổi mới năm 1986 đã tạo tiền đề cho việc huy động tối đa sự tham gia của kiều bào. Đại hội VI Đảng quyết định tạo điều kiện thuận lợi để người Việt ở nước ngoài xây dựng khối đoàn kết cộng đồng, vừa hòa nhập xã hội sở tại, vừa duy trì mối liên hệ chặt chẽ với quê hương.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng, đóng góp của kiều bào về nguồn lực vật chất, trí thức và kinh nghiệm quản lý đã giúp đất nước vượt qua giai đoạn khó khăn, tạo nền tảng cho sức mạnh hiện tại.

Dấu ấn những cuộc “trở về”

Từ khoa học‑công nghệ, giáo dục‑đào tạo đến đầu tư, sản xuất, kinh doanh, luôn có đông đảo kiều bào lựa chọn “trở về” và đồng hành cùng đất nước.

Tiến sĩ Phan Bích Thiện, sau gần 40 năm sinh sống ở nước ngoài, đánh giá cao tư tưởng Đổi mới và chính sách coi cộng đồng người Việt ở nước ngoài là một phần không tách rời, là nguồn lực quan trọng của dân tộc.

Chính sách cởi mở không chỉ khuyến khích kiều bào thăm quê hương, đầu tư kinh doanh, mà còn tạo cơ hội để họ đóng góp ý kiến cho các vấn đề lớn của Tổ quốc.

Cảm giác “tin tưởng, trân trọng và khích lệ” đã trở thành động lực mạnh mẽ, khiến kiều bào như bà Thiện tích cực kết nối, đầu tư và đóng góp ngày càng nhiều cho quê hương.

“Tư duy ‘người ra đi’ đã thành tư duy ‘người cùng đi’, đồng hành cùng dân tộc trên con đường phát triển, cùng chia sẻ niềm tự hào và trách nhiệm với nguồn cội,” bà Phan Bích Thiện chia sẻ.

Với bà, mỗi người Việt dù ở đâu cũng mang trong tim quê hương; sự gắn bó ấy là sợi dây bền chặt nhất, vượt mọi khoảng cách địa lý hay thời gian.

Là người duy nhất trong cuốn sách “Thế kỷ 21 – Sứ mệnh 21 người phụ nữ” của Hungary, Tiến sĩ Phan Bích Thiện đã mở ra các hoạt động hợp tác thiết thực giữa Việt Nam và Hungary trong giáo dục, môi trường và du lịch.

Định vị vai trò kiều bào

Tiến sĩ Trần Hải Linh, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, cho rằng Đổi mới đã tạo nền tảng vững chắc cho thế hệ kiều bào trở về, khao khát đóng góp cho đất nước.

Trong bối cảnh kinh tế tri thức, nguồn lực trí tuệ và mạng lưới kết nối của kiều bào không chỉ là lợi thế mà còn là một phần cấu thành năng lực cạnh tranh quốc gia.

Phát huy đúng mức, đúng cách, nguồn lực này sẽ tạo sức bật mạnh mẽ, giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách phát triển và vươn lên trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tiến sĩ Trần Hải Linh đề xuất định vị kiều bào là “đối tác chiến lược, cầu nối tri thức‑vốn‑thị trường” để Việt Nam chuyển từ “hút tài nguyên” sang “huy động trí tuệ” một cách hệ thống.

Sau 40 năm Đổi mới, điểm mạnh nổi bật của cộng đồng người Việt ở nước ngoài là tiềm năng tri thức và khoa học‑công nghệ. Trong khoảng 6 triệu người Việt ở nước ngoài, hơn 600 nghìn người có trình độ đại học trở lên, bao gồm các nhà khoa học, chuyên gia y dược, công nghệ thông tin, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, vật liệu mới và hàng không vũ trụ.

Về mặt kinh tế, kiều hối gửi về từ năm 1993 đến 2024 đã đạt hơn 246 tỷ USD – tương đương tổng vốn FDI giải ngân trong cùng kỳ. Năm 2025, kiều hối đạt kỷ lục hơn 16 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 10 quốc gia nhận kiều hối nhiều nhất thế giới.

Ngoài kiều hối, kiều bào từ 35 quốc gia và vùng lãnh thổ đã đầu tư về nước 457 dự án, tổng vốn đăng ký hơn 1,7 tỷ USD, phủ rộng hầu hết các địa phương.

Những con số này không chỉ thể hiện quy mô đóng góp mà còn phản ánh niềm tin, sự gắn bó và trách nhiệm của kiều bào với quê hương – minh chứng sinh động cho hiệu quả của chủ trương Đổi mới: khơi dậy và phát huy nguồn lực kiều bào, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Nhìn về tương lai

Tiến sĩ Phan Bích Thiện kỳ vọng Đại hội XIV của Đảng sẽ đưa ra những chính sách đột phá hơn nữa, khẳng định kiều bào là nguồn lực chiến lược trong hội nhập, phát triển và nâng tầm vị thế quốc gia.

Với tầm nhìn tới năm 2045, khi Việt Nam hướng tới vị trí cánh cổng kinh tế khu vực, việc duy trì và mở rộng mối quan hệ bền vững với cộng đồng người Việt ở nước ngoài sẽ là chìa khóa để đạt được mục tiêu này.

Hãy chia sẻ quan điểm của bạn: Kiều bào có thể đóng góp gì thêm để Việt Nam vươn lên trong kỷ nguyên số?