Giới thiệu

Việc ngân hàng phân loại khoản vay đã được cơ cấu vào nhóm nợ 4 chỉ vì chậm trả 1 ngày có thực sự phù hợp với quy định của Ngân hàng Nhà nước? Bài viết sẽ phân tích chi tiết quy định Thông tư 31/2024/TT‑NHNN và áp dụng vào một trường hợp thực tế để giúp khách hàng và chuyên gia tài chính hiểu rõ hơn về rủi ro và quyền lợi của mình.

Trường hợp thực tế: Bà Nguyễn Thu Trâm (TP.HCM)

Bà Nguyễn Thu Trâm vay 9,3 tỷ đồng với thời hạn 10 năm tại một ngân hàng thương mại. Năm 2024, ngân hàng đã cơ cấu lại 300 triệu đồng, cho phép trả trong 12 tháng kể từ ngày 25/10/2024, trong khi phần dư 9 tỷ đồng vẫn duy trì lịch trả cũ.

Trong suốt 12 tháng, bà Trâm luôn thanh toán đúng hạn cả gốc và lãi, và đã hoàn tất trả 300 triệu đồng vào ngày 20/10/2025. Tuy nhiên, vào kỳ trả gốc‑lãi tiếp theo (20/11/2025) bà chậm trả 1 ngày, dẫn đến ngân hàng phân loại toàn bộ khoản vay vào nhóm 4 (Nợ nghi ngờ).

Bà Trâm thắc mắc: Liệu việc phân loại này có đúng quy định hay chỉ chậm trả 1 ngày cũng đủ để xếp vào nhóm 4?

Quy định của Ngân hàng Nhà nước về phân loại nợ nhóm 4

Tiêu chí chung (Điều 10, Thông tư 31/2024/TT‑NHNN)

Theo điểm d (ii) khoản 4 Điều 10, nhóm 4 bao gồm “Khoản nợ cơ cấu lại thời hạn trả nợ lần đầu quá hạn đến 90 ngày theo thời hạn trả nợ được cơ cấu lại lần đầu”. Điều này có nghĩa là:

• Nợ đã được cơ cấu lại (dù chỉ một phần của tổng dư nợ).
• Thời gian quá hạn được tính từ ngày đáo hạn theo lịch cơ cấu mới.
• Khoản nợ sẽ rơi vào nhóm 4 nếu quá hạn từ 1 ngày tới 90 ngày.

Định nghĩa “khoản nợ đã cơ cấu” (Khoản 2, Điều 3)

Khoản nợ là số tiền ngân hàng đã giải ngân và chưa được khách hàng hoàn trả, bất kể số lần giải ngân. Khi một phần số dư được cơ cấu lại, toàn bộ khoản nợ được coi là “đã cơ cấu” và số lần cơ cấu được tính tổng của mọi lần thực hiện.

Quy trình tính toán thời gian quá hạn

Thời gian quá hạn bắt đầu tính từ ngày cuối cùng của kỳ trả nợ theo lịch cơ cấu. Vì vậy, trong trường hợp của bà Trâm, ngày đáo hạn là 20/11/2025; chậm trả 1 ngày (21/11/2025) đã đưa khoản nợ vào ngưỡng 1‑90 ngày, đáp ứng tiêu chí nhóm 4.

Áp dụng quy định vào trường hợp của bà Trâm

Dựa trên các quy định trên, ngân hàng đã thực hiện đúng quy trình phân loại:

1. Khoản vay 300 triệu đồng đã được cơ cấu lại thời hạn trả nợ.
2. Ngày đáo hạn mới là 20/11/2025.
3. Bà Trâm chậm trả 1 ngày, tức là quá hạn 1 ngày → nằm trong khoảng 1‑90 ngày.
4. Theo điểm d (ii) khoản 4, khoản nợ phải được xếp vào nhóm 4.

Do đó, quyết định của ngân hàng là hợp pháp và phù hợp với Thông tư 31/2024.

Khi nào khoản nợ có thể được hạ bậc rủi ro?

Thông tư 31/2024 cũng cho phép ngân hàng xem xét hạ bậc nợ nếu khoản vay đáp ứng các tiêu chí sau (Khoản 2, Điều 10):

• Khách hàng đã thanh toán đầy đủ các kỳ trả nợ sau khi chậm trả.
• Không có dấu hiệu suy giảm năng lực tài chính trong 90 ngày tiếp theo.
• Ngân hàng có bằng chứng về việc khách hàng đang thực hiện các biện pháp khắc phục (tái cấu trúc tài chính, bảo lãnh, …).

Trong thực tế, nếu bà Trâm nhanh chóng thanh toán đầy đủ và ngân hàng có đủ thông tin chứng minh khả năng trả nợ ổn định, ngân hàng có thể xem xét chuyển khoản nợ sang nhóm 3 (Nợ có khả năng thu hồi) hoặc thậm chí nhóm 2 (Nợ có rủi ro thấp).

Kết luận & lời khuyên

Việc ngân hàng phân loại khoản vay đã cơ cấu vào nhóm 4 chỉ vì chậm trả 1 ngày là hoàn toàn dựa trên quy định hiện hành. Khách hàng cần nắm rõ thời hạn trả nợ sau khi cơ cấu và thực hiện thanh toán đúng hạn để tránh rủi ro phân loại nợ cao.

Đối với những người đang cân nhắc cơ cấu lại khoản vay, lời khuyên là:

• Yêu cầu ngân hàng cung cấp lịch trả nợ mới chi tiết.
• Đặt reminder trước ngày đáo hạn để không bị chậm trả dù chỉ 1 ngày.
• Liên hệ ngay với ngân hàng nếu có bất kỳ khó khăn nào để thương thảo điều chỉnh thời gian trả nợ trước khi quá hạn.

Bạn có câu hỏi nào khác về phân loại nợ hoặc quy trình cơ cấu lại vay? Hãy để lại bình luận hoặc liên hệ với chúng tôi để nhận tư vấn chi tiết.