Nội dung chính
Quyết định áp dụng tỷ lệ đồng thuận 75% để thu hồi đất trong các dự án trọng điểm quốc gia đang trở thành đề tài nóng của Quốc hội.
Bối cảnh pháp lý hiện hành
Vào chiều 1/12, Quốc hội đã thảo luận dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai 2024. Theo quy định hiện hành, Nhà nước có thể thu hồi đất khi nhà đầu tư đạt được thỏa thuận với hơn 75% diện tích và hơn 75% người sở hữu đất. Khi chưa đạt, HĐND cấp tỉnh sẽ tiếp quản phần còn lại.
Đề xuất tỷ lệ đồng thuận 75% chỉ áp dụng cho dự án trọng điểm
Đại biểu Hà Sỹ Đồng, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, đề nghị Quốc hội cân nhắc chỉ áp dụng mức đồng thuận 75% cho những dự án có tính chất quốc gia, hạ tầng chiến lược hoặc đã kéo dài nhiều năm chưa hoàn thành bồi thường. Ông cũng gợi ý nâng tỷ lệ lên 80‑85% để tăng độ an toàn pháp lý.
Quan điểm của các đại biểu
• Trần Văn Tiến, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính: Nhấn mạnh khó thực hiện khi đồng thời đáp ứng hai tiêu chí diện tích và người sở hữu. Yêu cầu cơ quan soạn thảo cung cấp số liệu thống kê về số dự án hiện đang gặp khó khăn.
• Dương Khắc Mai, Phó trưởng đoàn Đại biểu tỉnh Lâm Đồng: Cho rằng đề xuất sẽ giải quyết các điểm nghẽn lâu năm, nhưng cần căn cứ khoa học, số liệu thực tế để minh bạch.
• Nguyễn Thị Thu Thủy, Ủy viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp: Đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng để tránh bất ổn xã hội, đặc biệt khi dự án có quy mô và diện tích khác nhau.
• Đại biểu Gia Lai: Nhận xét tỷ lệ 25% còn lại có thể gây tranh chấp, khiếu kiện hành chính.
Phản hồi của Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường
Trong buổi giải trình, Bộ trưởng Trần Đức Thắng nhấn mạnh Luật Đất đai 2024 đã quy định 31 trường hợp thu hồi đất, nhưng dự thảo nghị quyết cần bổ sung ba trường hợp mới, trong đó có thu hồi đất khi nhà đầu tư đã đạt thỏa thuận trên 75% diện tích và 75% người sử dụng đất. Ông khẳng định tỷ lệ 75% là “trường hợp đặc biệt” cần cân nhắc kỹ về kinh tế‑xã hội, an ninh trật tự và bảo vệ quyền lợi người dân.
Về cơ chế bồi thường, Bộ trưởng cho biết Chính phủ sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra nghiên cứu để lựa chọn phương án, đồng thời báo cáo lại Quốc hội.
Triển vọng và khuyến nghị
Quốc hội dự kiến sẽ biểu quyết thông qua Nghị quyết tháo gỡ khó khăn trong thi hành Luật Đất đai vào ngày 11/12. Để tăng tính khả thi, các nhà lập pháp nên:
- Cung cấp dữ liệu thực tế về số dự án đang gặp khó khăn trong việc đạt tỷ lệ đồng thuận.
- Định nghĩa rõ ràng phạm vi áp dụng của mức 75% (các dự án trọng điểm, hạ tầng chiến lược, dự án đã kéo dài nhiều năm).
- Xây dựng cơ chế hội đồng thương lượng độc lập, mời các tổ chức định giá uy tín tham gia để đảm bảo minh bạch.
- Tham khảo mô hình quốc tế về thu hồi đất có đồng thuận cao, như Australia và Canada, để rút ra bài học thực tiễn.
Việc cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân không chỉ là vấn đề tỷ lệ phần trăm, mà còn phụ thuộc vào cơ chế bồi thường, đối thoại và giám sát độc lập.
Hãy chia sẻ quan điểm của bạn về mức đồng thuận phù hợp và theo dõi các cập nhật mới nhất từ Quốc hội.
Anh Tú
